Siman 175 — דיני ברכת הטוב והמטיב על היין : les lois de la bénédiction HaTov VeHaMeitiv sur le vin
Shulchan Aroukh, Orah Haïm 175 — ו׳ סעיפים (six seifim) · הלכות ברכת הטוב והמטיב על היין
4 niveaux disponiblesו׳ סעיפיםTour · Talmud · Mishna Beroura · Kaf haḤaimהטוב והמטיב · שינוי יין · על החביב · הטוב לו והמטיב לחבירו
Le Siman — שולחן ערוך, אורח חיים סימן קע״ה (ו׳ סעיפים)
הביאו להם יין אחר אינו מברך בורא פרי הגפן אבל מברך עליו הטוב והמטיב ; מברכין הטוב והמטיב על כל שינוי יין מן הסתם אפילו אינו יודע שהשני משובח מהראשון כל שאינו יודע שהוא גרוע ממנו ; הביאו לו יין רע ויין טוב כאחד יברך מיד בורא פרי הגפן על הטוב ופוטר את הרע כי לעולם יש לברך על העיקר ועל החביב תחלה ; אין לברך הטוב והמטיב אלא אם כן יש אחר עמו דהכי משמע הטוב לו והמטיב לחבירו ; אם רבים מסובים בסעודה כל אחד מברך לעצמו הטוב והמטיב ; יין של שתי חביות והכל ממין אחד אם בתוך מ׳ יום לבצירתו שמוהו בשני כלים חשיבי כשני מינים ומברכין עליו הטוב והמטיב.
Et il comporte six seifim (ו׳ סעיפים) : si on leur apporte un autre vin (יין אחר), on ne refait pas בורא פרי הגפן, mais on bénit dessus HaTov VeHaMeitiv (מברך עליו הטוב והמטיב) ; on bénit HaTov VeHaMeitiv sur tout changement de vin (כל שינוי יין), du moment qu'on ne sait pas qu'il est inférieur (גרוע) au premier ; si on apporte du bon et du mauvais vin ensemble (כאחד), on bénit d'abord sur le bon, car יש לברך על העיקר ועל החביב תחלה — on bénit toujours sur le principal et le plus aimé d'abord ; on ne bénit HaTov VeHaMeitiv que s'il y a un autre avec soi (יש אחר עמו), car son sens est הטוב לו והמטיב לחבירו — « bon pour lui et bienfaisant pour son prochain » ; si plusieurs sont attablés, chacun bénit pour soi (כל אחד מברך לעצמו) ; enfin, deux tonneaux d'un même vin, séparés dans les quarante jours de la vendange, comptent comme deux vins.
Les 4 niveaux d'étude — Siman קע״ה, ו׳ סעיפים
01
Disponible
רמת המתחיל
Base — Débutant & Intermédiaire
Texte hébreu des ו׳ סעיפים avec traduction française fluide. Explication pédagogique : הטוב והמטיב על שינוי יין (la bénédiction sur un second vin), על העיקר ועל החביב תחלה (le bon d'abord), הטוב לו והמטיב לחבירו (il faut un autre avec soi), כל אחד מברך לעצמו et שתי חביות. Cas pratiques : second vin, bon et mauvais ensemble, seul ou en compagnie.
Pilpoul approfondi : גדר ברכת הטוב והמטיב על היין ומקורה (ברכות נ״ט ע״ב) ; שינוי יין ולמה אינו מברך בורא פרי הגפן ; טעם הטוב והמטיב — הטוב לו והמטיב לחבירו ; דין על העיקר ועל החביב ; שתי חביות ממין אחד. בית יוסף, טור, מגן אברהם, ט״ז, משנה ברורה וביאור הלכה, ערוך השולחן, כף החיים.
Récapitulatif structuré pour révision et mémorisation : le fil des ו׳ סעיפים — הטוב והמטיב sur un second vin, על החביב תחלה, הטוב לו והמטיב לחבירו et שתי חביות. Conduite למעשה au quotidien, avec renvoi au Rav et lien siman 174 et 176.
Ce siman — דיני ברכת הטוב והמטיב על היין — n'a pas été rédigé par l'Admour HaZaken dans son Choulhan Aroukh HaRav (certaines portions d'Orah Haïm n'y figurent pas). Cette page-passerelle ne reconstruit aucun texte : elle oriente honnêtement vers l'étude aux Niveaux 1-3 (Mehaber) et vers le Siddour de l'Admour HaZaken.
Reconstruis ce siman selon les Rabbanim que TU suis. Choisis tes Poskim (Rav Ovadia, l'Admour HaZaken, le Rebbe, Ben Ish Hai, Mishna Berura, Rav Mordekhai Eliyahou…) — l'IA Daat reconstruit le siman avec leurs opinions, leurs raisonnements, et leurs divergences. Si tes Poskim ne traitent pas un point, l'IA te demande avant d'élargir.
הביאו להם יין אחר אינו מברך בורא פרי הגפן אבל מברך עליו הטוב והמטיב (סעיף א) ; ובגמרא: שינוי יין אינו צריך לברך (ברכות נ״ט ע״ב).
עַל הָעִיקָר וְעַל הֶחָבִיב תְּחִלָּה
sur le principal et le plus aimé d'abord
הביאו לו יין רע ויין טוב כאחד יברך מיד בורא פרי הגפן על הטוב ; כי לעולם יש לברך על העיקר ועל החביב תחלה (סעיף ג).
הַטּוֹב לוֹ וְהַמֵּטִיב לַחֲבֵרוֹ
bon pour lui, bienfaisant pour son prochain
אין לברך הטוב והמטיב אלא אם כן יש אחר עמו דהכי משמע הטוב לו והמטיב לחבירו (סעיף ד).
שְׁתֵּי חָבִיּוֹת מִמִּין אֶחָד
deux tonneaux d'un même vin
יין של שתי חביות והכל ממין אחד אם בתוך מ׳ יום לבצירתו שמוהו בשני כלים חשיבי כשני מינים ומברכין עליו הטוב והמטיב (סעיף ו).
Structure du Siman — les ו׳ סעיפים
Séif
Cas
Din
Détail
א׳
יין אחר
✦ הטוב והמטיב
הביאו להם יין אחר אינו מברך בורא פרי הגפן אבל מברך עליו הטוב והמטיב.
ב׳
שינוי יין
כל שאינו גרוע
מברכין הטוב והמטיב על כל שינוי יין מן הסתם אפילו אינו יודע שהשני משובח מהראשון כל שאינו יודע שהוא גרוע ממנו.
ג׳
רע וטוב כאחד
על החביב תחלה
יברך מיד בורא פרי הגפן על הטוב ופוטר את הרע ; כי לעולם יש לברך על העיקר ועל החביב תחלה.
ד׳
יש אחר עמו
הטוב לו והמטיב לחבירו
אין לברך הטוב והמטיב אלא אם כן יש אחר עמו ; והוא הדין אם אשתו ובניו עמו ; אבל אם הוא יחידי לא.
ה׳
רבים מסובים
כל אחד לעצמו
כל אחד מברך לעצמו הטוב והמטיב ולא יברך אחד לכלם דחיישינן שמא יקדימו קנה לושט כשיענו אמן. הגה: אבל אם היו מסובים לשתות בלא אכילה אחד מברך לכלם.
ו׳
שתי חביות
מ׳ יום לבצירתו
שתי חביות ממין אחד, בתוך מ׳ יום לבצירתו — חשיבי כשני מינים ומברכין הטוב והמטיב ; לאחר מ׳ יום — אין מברכין.
ברכת הטוב והמטיב — la conduite au quotidien
Cas
Source
Conduite
Idée maîtresse
יין אחר
מחבר · סעיף א׳
✦ הטוב והמטיב
Sur un second vin, on ne refait pas בורא פרי הגפן mais on bénit HaTov VeHaMeitiv.
שינוי יין
מחבר · סעיף ב׳
כל שאינו גרוע
On bénit sur tout changement de vin, sauf si l'on sait que le second est inférieur.
רע וטוב כאחד
מחבר · סעיף ג׳
על החביב
Bon et mauvais ensemble : on bénit d'abord sur le principal et le plus aimé.
יש אחר עמו
מחבר · סעיף ד׳
הטוב לו והמטיב לחבירו
Seul, on ne dit pas HaTov VeHaMeitiv ; il faut un autre — femme et enfants suffisent.
Questions fréquentes — Siman קע״ה
Faut-il refaire la bénédiction בורא פרי הגפן sur un second vin selon le Siman 175 ?
Selon le Choulhan Aroukh, Orah Haïm 175:1, הביאו להם יין אחר אינו מברך בורא פרי הגפן אבל מברך עליו הטוב והמטיב — si on leur apporte un autre vin, on ne refait pas בורא פרי הגפן, mais on bénit dessus HaTov VeHaMeitiv. Le fondement est talmudique : שינוי יין אינו צריך לברך (ברכות נ״ט ע״ב) — un changement de vin ne requiert pas de nouvelle bénédiction, et Rabbi Yohanan ajoute qu'on dit HaTov VeHaMeitiv.
Sur quel vin bénit-on HaTov VeHaMeitiv selon le Siman 175 ?
Selon le Choulhan Aroukh, Orah Haïm 175:2, מברכין הטוב והמטיב על כל שינוי יין מן הסתם אפילו אינו יודע שהשני משובח מהראשון כל שאינו יודע שהוא גרוע ממנו — on bénit HaTov VeHaMeitiv sur tout changement de vin, même sans savoir que le second est meilleur, du moment qu'on ne sait pas qu'il est inférieur au premier. Et selon 175:3, s'il a du bon et du mauvais vin ensemble, יש לברך על העיקר ועל החביב תחלה — on bénit d'abord sur le principal et le plus aimé.
Bénit-on HaTov VeHaMeitiv quand on est seul selon le Siman 175 ?
Selon le Choulhan Aroukh, Orah Haïm 175:4, אין לברך הטוב והמטיב אלא אם כן יש אחר עמו דהכי משמע הטוב לו והמטיב לחבירו — on ne bénit HaTov VeHaMeitiv que s'il y a un autre avec soi, car son sens même est « bon pour lui et bienfaisant pour son prochain » ; il en va de même si sa femme et ses enfants sont avec lui, mais seul, non. Et selon 175:5, si plusieurs sont attablés, כל אחד מברך לעצמו הטוב והמטיב — chacun bénit pour soi.